ESKAPE ПАТОГЕНДЕРІНЕ ҚАРСЫ ПРЕПАРАТТАРДЫҢ ЭКСПЕРИМЕНТТІК СЕРИАЛАРЫНЫҢ САПАСЫН БАҚЫЛАУ

Антибиотиктерге төзімділіктің жаһандық деңгейде артуы, әсіресе ESKAPE тобына жататын патогендердің (Enterococcus faecium, Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae, Acinetobacter baumannii, Pseudomonas aeruginosa және Enterobacter cloacae) кең таралуы, баламалы антимикробтық тәсілдерді әзірлеудің өзектілігін арттыруда. Осындай перспективалы бағыттардың бірі бактериялық жасушаларды спецификалық лизиске ұшырататын бактериофагтарды қолдануға негізделген фаготерапия. Осы зерттеудің мақсаты Қазақстан Республикасы, «Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ғылыми-зерттеу институты» ЖШС-де әзірленген «ESKAPE патогендеріне қарсы бактериофаг» препаратының эксперименттік серияларының сапа көрсеткіштерін бағалау болды. Зерттеу объектісі ретінде препараттың үш эксперименттік сериясы (№0011224, №0021224, №0031224) алынды, олар үшін сыртқы түрі, алынатын көлемі, сутегі иондарының концентрациясы (pH), стерильдігі және ESKAPE тобының тест-дақылдарына қатысты спецификалық белсенділігі СК-ESKAPE-ПР-23 талаптарына, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік фармакопеясына және Еуразиялық экономикалық одақтың биологиялық дәрілік препараттарға қойылатын нормативтік талаптарына сәйкес бағаланды. Зерттеу нәтижелері барлық сериялардың белгіленген сапа талаптарына сәйкес келетінін, тұрақты физика-химиялық көрсеткіштерге, расталған стерильдікке және 10⁻⁷–10⁻¹⁰ дейінгі сұйылтуларда сақталатын жоғары спецификалық белсенділікке ие екенін көрсетті. Алынған деректер зерттелген фагопрепараттың сапа талаптарына сәйкестігін, тұрақтылығы мен биологиялық тиімділігін растайды және антибиотиктерге төзімді ESKAPE патогендері тудыратын инфекциялардың алдын алу мен емдеуде қолданудың перспективалы екенін көрсетеді.

1. Santajit S., Indrawattana N. Mechanisms of antimicrobial resistance in ESKAPE pathogens // BioMed Research International. — 2016. — Vol. 2016. — Art. ID 2475067. https://doi.org/10.1155/2016/2475067.

2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Antibiotic Resistance Threats in the United States, 2019. — Atlanta, GA: U.S. Department of Health and Human Services, CDC, 2019. — 148 p.

3. Kortright K. E., Chan B. K., Koff J. L., Turner P. E. Phage therapy: A renewed approach to combat antibiotic-resistant bacteria // Cell Host & Microbe. — 2019. — Vol. 25, No. 2. — P. 219–232.

4. Ragupathi N. K. D., Sethuvel D. P. M., Gopikrishnan M., Dwarakanathan H. T., Murugan D., Biswas I., Bakthavachalam Y. D. et al. Phage based therapy against biofilm producers in gram negative ESKAPE pathogens // Microbial Pathogenesis. — 2023. — Vol. 178. — Art. 106029. https://doi.org/10.1016/j.micpath.2023.106064.

5. Еспембетов Б. А., Булатов Е. А., Сармыкова М. К., Серікбай Е. Б., Самбетбаев А. А. Выделение бактериофагов против возбудителя мыта лошадей Streptococcus equi и изучение их биологических свойств // Izdenister Natigeler. — 2021. — № 2 (90). — С. 17–26. https://doi.org/10.37884/2-2021/2.

6. Еспембетов Б. А., Сармыкова М. К., Нуртаева С. Б. Бактериофаг для лечения мыта лошадей // Ғылым және білім. — 2023. — Т. 2, № 2. — С. 11–21. https://doi.org/10.52578/2305-9397-2023-2-2-1121.

7. Еспембетов Б. А., Сырым Н. С., Исабеков С. С. Анализ циркуляции условно-патогенной микрофлоры и эффективность дезинфекционных мероприятий препаратом «Полифаг» в убойном пункте ТОО «Кордай-Инвест» // Izdenister Natigeler. — 2023. — № 1 (89). — С. 13–22. https://doi.org/10.37884/3-2022/02.

8. Искакова Ж. Ж., Ахметова Г. Ж., Турумтаева Л. С., Искакова А. С. Бактериофаги в лечении и профилактике инфекций, вызванных устойчивыми к антибиотикам микроорганизмами // Вестник Казахского национального медицинского университета им. С. Д. Асфендиярова. — 2022. — № 4 (88). — С. 63–68.

9. Государственная фармакопея Республики Казахстан. Национальный центр экспертизы лекарственных средств и изделий медицинского назначения и медицинской техники. — [Электронный ресурс]. — Режим доступа: https://www.ndda.kz

10. Решение Совета ЕЭК от 04.07.2023 № 77 «О внесении изменений в Правила проведения исследований биологических лекарственных средств ЕАЭС». — С. 149.

11. ISO 10705-4:2001. Water quality — Detection and enumeration of bacteriophages — Part 4: Enumeration of bacteriophages infecting Bacteroides fragilis. — Актуализированная версия, подтверждённая в 2024 г.

12. Good Manufacturing Practice (GMP) — Стандарты надлежащей производственной практики для терапевтических продуктов, включая бактериофаги.

13. СК-ESKAPE-ПР-23. Спецификация качества препарата «Бактериофаг против патогенов ESKAPE». — Внутренний нормативный документ ТОО «Научно-исследовательский институт проблем биологической безопасности».

14. ГОСТ 18321-73. Статистический контроль качества. Методы случайного отбора выборок штучной продукции. — Межгосударственный стандарт.

15. ГОСТ 34100.3.1–2017 (ISO/IEC Guide 98-3:2008). Неопределенность измерений. Ч. 3. Руководство по выражению неопределенности измерений (GUM). Дополнение 1. — М.: Стандартинформ, 2017.

16. El-Sagheer R. M., Mahmoud M. A. W., Mansour M. M. M., Aboshady M. S. On the comparison between the reliability of units produced by different production lines // 2022. — [Электронный ресурс].

17. Бочкарева С. С. Конструирование препаратов бактериофагов и клинико-иммунологические аспекты фаготерапии и фагопрофилактики инфекций, связанных с оказанием медицинской помощи: дис.— Москва, 2022. — 274 с.

18. Pirnay J.-P., Verbeken G., Ceyssens P.-J., Huys I., De Vos D., Ameloot C., Fauconnier A. The magistral phage // Viruses. — 2018. — Vol. 10, No. 2. — Art. 64. — DOI: https://doi.org/10.3390/v10020064

19. Погожова М. П., Гаевская Н. Е., Водопьянов А. С., Писанов Р. В., Аноприенко А. О., Романова Л. В., Тюрина А. В.Биологические свойства и генетическая характеристика экспериментальных диагностических бактериофагов Vibrio cholerae // Журнал микробиологии, эпидемиологии и иммунобиологии. 2021. Т. 98, № 3. С. 290–297. https://doi.org/10.36233/0372-9311-39

20. Abduljaba M. H., Salih T. S. Antimicrobial activity of ten local actinobacterial strains against ESKAPE, Bacillus subtilis and Pseudomonas baetica pathogens // South Asian Journal of Research in Microbiology. — 2022. — Vol. 10, No. 4. — P. 1–9. DOI:10.9734/sajrm/2022/v13i4253.

21. Rice L. B. Federal funding for the study of antimicrobial resistance in nosocomial pathogens: no ESKAPE // The Journal of Infectious Diseases. — 2008. — Vol. 197, No. 8. — P. 1079–1081. https://doi.org/10.1086/533452.

22. Mutti M., Corsini L. Robust approaches for the production of active ingredient and drug product for human phage therapy // Frontiers in Microbiology. — 2019. — Vol. 10. — Art. 2289.

23. Duyvejonck H., Merabishvili M., Briers Y., Vaneechoutte M., Pirnay J. P. Evaluation of the stability of bacteriophages in different solutions suitable for the production of magistral preparations in Belgium // Viruses. — 2021. — Vol. 13, No. 5. — P. 865. https://doi.org/10.3390/v13050865.

24. Liu C., Hong Q., Chang R. Y. K., Kwok P. C. L., Chan H.-K. Phage-antibiotic therapy as a promising strategy to combat multidrug-resistant infections and to enhance antimicrobial efficiency // Pharmaceutics. — 2022. — Vol. 14, No. 5. — P. 570. https://doi.org/10.3390/antibiotics11050570.