ҚҰС ТҰМАУЫНЫҢ A/CYGNUS CYGNUS/KARAKOL LAKE/01/2024 ИЗОЛЯТЫНЫҢ ПАТОГЕНДІГІНІҢ ИНТРАВЕНОЗДЫҚ ИНДЕКСІН ЗЕРТТЕУ

Бұл жұмыста Қазақстан Республикасының Маңғыстау облысынан 2023–2024 жж. тіркелген індет ошағы кезінде бөлініп алынған жоғары патогенді құс тұмауы вирусының A/Cygnus cygnus/Karakol lake/01/2024 (H5N1) изолятының биологиялық қасиеттерін кешенді зерттеу нәтижелері ұсынылған. Вирустың 6 апталық СПФ балапандардағы патогендігі және дамып келе жатқан тауық эмбриондарындағы репродуктивтік белсенділігі анықталды. Зерттеу нәтижелері вирустың жоғары вируленттігін, жұқтырылған эмбриондардың 48 сағат ішінде 100% өлімін тудыратынын және интравеноздық патогендік индексінің (ИВПИ = 3,6) максималды деңгеймен сипатталатынын көрсетті. Алынған деректер изоляттың H5N1-дің жоғары патогенді нұсқаларына жататынын растайды.

1. В.Н Сюрин, А.Я. Самуйленко, Б.В. Соловьев, Н.В. Фомина. Вирусные болезни животных // М.: ВНИИТиБП, 1998. С. 233–238.

2. Alexander D.J. Orthomyxovirus infections // Virus Infections of Birds — Amsterdam etc., 1993. P. 287–316.

3. Highly pathogenic avian influenza // O.I.E. Manual of Standards for Diagnostic Tests and Vaccines, adopted 2005.

4. Александр D.J Обзор эпидемиологии птичьего гриппа. Вакцина. 2007;25:5637–5644. doi: 10.1016/j.vaccine.2006.10.051.

5. Ж.К Кыдырбаев, К.К. Табынов, Б.М. Хайруллин. Высокопатогенный грипп птиц: распостранение в Казахстане и разработка средств специфической профилактики // Алматы, 2015. С. 2627.

6. World Health Organization Cumulative Number of Confirmed Human Cases for Avian Influenza A(H5N1) Reported to WHO, 2003–2024, 3 May 2024. [accessed on 3 May 2024]. Availableonline: https://www.who.int/publications/m/item/cumulative-number-of-confirmed-human-casesfor-avian-influenza-a(h5n1)-reported-to-who--2003-2024-3-may-2024.

7. Е.О. Абдураимов, А.С. Рсалиев, К.Д. Закарья и др. // Атлас вирусных болезней животных (блютанг, болезнь Ньюкасла, грипп птиц, ящур, оспа овец, оспа коров, ринопневмония лошадей, грипп лошадей, инфекционный ринотрахеит крупного рогатого скота, лейкоз крупного рогатого скота, вирусная диарея крупного рогатого скота, коронавирусная инфекция крупного рогатого скота) Монография. Астана, 2025. С. 54. ISBN 978-601-12-4747-4

8. Sobolev I., Gadzhiev A., Sharshov K., Ohlopkova O., Stolbunova K., Fadeev A., et al. Highly Pathogenic Avian Influenza A(H5N1) Virus-Induced Mass Death of Wild Birds, Caspian Sea, Russia, 2022. Emerg. Infect. Dis. 2023;29:2528–2532. doi: 10.3201/eid2912.230330.

9. Sultankulova K.T, Argimbayeva T.U, Aubakir N.A, Bopi A, Omarova Z.D, Melisbek A.M, et al. Reassortants of the Highly Pathogenic Influenza Virus A/H5N1 Causing Mass Swan Mortality in Kazakhstan from 2023 to 2024. Animals (Basel). 2024 Nov 8;14(22):3211. doi: 10.3390/ani14223211. PMID: 39595266; PMCID: PMC11591535.

10. WOAH Terrestrial Manual 2021/ Chapter 3.3.4. – Avian influenza (including infection with high pathogenicity avian influenza viruses).

11. Lewis N.S, Banyard A.C, Whittard E, Karibayev T, Al Kafagi T, Chvala I, et al. Emergence and spread of novel H5N8, H5N5 and H5N1 clade 2.3.4.4 highly pathogenic avian influenza in 2020. Emerg Microbes Infect. 2021 Dec;10(1):148-151. doi: 10.1080/22221751.2021.1872355. PMID: 33400615; PMCID: PMC7832535.

12. Swayne D.E.; Suarez D.L. Highly pathogenic avian influenza. Scientific & Technical Review. 2000/08/1; 19(2):463-482. doi: http://dx. doi.org/10.20506/rst.19.2.1230.