АДАМНЫҢ ТЫНЫС АЛУ СИНЦИТИАЛДЫҚ ИНФЕКЦИЯ ВИРУСЫНА АРНАЛҒАН ТҰРАҚТАНДЫРУШЫ ОРТАНЫ ТАҢДАУ

Бұл мақалада адамның тыныс алу синцитиалды ауыру тудыратын вирусы үшін тұрақтандырғыш ортаны таңдау бойынша зерттеу нәтижелері ұсынылған. Зерттеулер биотехнологияда қолданылатын әртүрлі тұрақтандырғыш орталарды пайдалана отырып олардың әртүрлі температура мен уақыт аралығындағы вирустың үлгілерінің сақталуын, вирустың биологиялық белсенділігін Vero жасуша өсіндісінде зерттеу арқылы анықталды.

Зерттеулер пептон, сахароза, желатин және олардың қоспаларын қамтитын барлық вирус үлгілері төмен температураларда (минус 40 °C және  плюс 4 °C) вирустың сақталуына пайдалы әсерін тигізетін, ал жоғары температураларда (плюс 37 °C және 22 °C) адамның тыныс алу синцитиалды ауыру тудыратын вирусының биологиялық белсенділігінің төмендегені анықталды. Бұл деректер вирусты сақтау, тасымалдау және осы инфекцияға қарсы диагностикалық және вакциналық препараттарды әзірлеуде пайдалану үшін маңызды.

1. В.З. Кривицкая Респираторно-синцитиальная вирусная инфекция. Особенности патогенеза, стратегия профилактики и лечения /Вопросы современной педиатрии /2013/ ТОМ 12/ № 2. https://vsp.spr-journal.ru/jour/article/viewFile/344/248

2. Rima B, Collins P, Easton A, Fouchier R, Kurath G, et al. ICTV Virus Taxonomy Profile: Pneumoviridae. J Gen Virol. 2017 Dec;98(12):2912-2913

3. Респираторно-синцитиальный вирус. ВОЗ. https://www.who.int/ru/news-room/fact-sheets/detail/respiratory-syncytial-virus-(rsv)

4. Li Y, Wang X, Blau DM, Caballero MT, Feikin DR, Gill CJ, et al. Global, regional, and national disease burden estimates of acute lower respiratory infections due to respiratory syncytial virus in children younger than 5 years in 2019: a systematic analysis. Lancet. 2022 May 28;399(10340):2047-2064.

5. Landi SN, Garofalo DC, Reimbaeva M, Scott AM, Jiang L, et al. Hospitalization Following Outpatient Diagnosis of Respiratory Syncytial Virus in Adults. JAMA Netw Open. 2024 Nov 4;7(11):e2446010.

6. Токарик Э.Ф., Ковальская Л.А., Скотникова Т.А. и др. Методические подходы к конструированию защитных сред для живых вирусных вакцин // Научные основы производства ветеринарных препаратов. – М., 1989. – С. 17–21.

7. Токарик Э.Ф., Ковальская Л.А., Константинов В.М. Методы статистического анализа в исследованиях по стабилизации вирусных вакцин // Достижения и перспективы развития криобиологии и криомедицины: тез. докл. междунар. конф. – Харьков, 1988. – С. 56.

8. Slonim D. Nestovicna vakcina. 3 Tepelna stabilita lyofilizavane vakciny // Cs. Epidem. – 1978. – Vol. 27, № 1. – P. 8–14.

9. Долинов К.Е. Основы технологии сухих биопрепаратов. – М., 1969. – 231 с.

10. Никитин Е.Е., Звягин И.В. Замораживание и высушивание биологических препаратов. – М., 1971. – 343 с. 219

11. Звягин И.В., Хорьков И.А., Токарик Э.Ф. и др. Методические рекомендации по разработке режимов замораживания-высушивания биологических препаратов. – М., 1981. – 33 с.

12. Reed, I.J. A simple method of estimating fifty per cent endpoints [Text] / I.J. Reed // Am. J. Hyd., 1938. – Vol.27. – P. 493-497.

13. Главацкий В.Н., Кравченко В.М., Накопов В.Н. и др. Стабилизация эффективных веществ при замораживании и высушивании очищенных биопрепаратов // Акт. пробл. вет. вирусол. - Владимир, 1977. С. 103-107.

14. Варяница В.В., Высеканцев И.П. Защитные среды для хранения стандартного штамма вируса бешенства CVS при температурах минус 20-80 0С // Вісник проблем біологіі і медицини.- 2019. - Вип. 4, Т. 1 (153).- С. 205-211. ISSN 2077-4214.

15. Н.Т. Сактаганов, Т.И. Глебова, А.М. Баймухаметова, С.Б. БАйсейіт, Н.С. Онгарбаева, Д.А. Исмагулова, Г.В. Лукманова, Н.Г. Кливлеева, Г.К. Абдилова, Н.Т. Жанузакова. Использование лиофилизации для хранения штаммов вируса гриппа // Микробиология және вирусология. 2021, №4 (35). С.48-55. doi: 10.53729/MV-AS.2021.04.04

16. Б.Ш. Мырзахметова, А.А. Түсіпова, Г.А. Жаппарова, Т.М. Тленчиева, К.Б. Бисенбаева, Л.Б. Кутумбетов. Подбор эффективной рецептуры защитных компонентов для стабилизации аттенуированного вируса SARS-COV-2// Gylym zane bilim, 2025. Том 1 № 2 (79). С.167-177. DOI 10.52578/2305-9397-2025-2-1-167-178